Vai a sottomenu e altri contenuti

Sas orìzines de Norghiddo

Sas orìzines de Norghiddo

Su nùmeru mannu e s'importu de sos monumentos archeològicos sunt sa prova de sas orìzines antigas de Norghiddo e de Domusnovas Canales, chi sunt de su tempus neolìticu; nde sunt prova finas sos bidditzolos de Sorralia e de Santa Maria de sa Mertzede e sas bator tumbas a domus de janas. Sa prus connota est cussa de Sunu Marras o Livrandinu, posta in mesu a sos buscos, in unu ambiente misteriosu.

Nos abarrant 28 nuraches de sos prus de trinta chi sunt istados fatos intre su Neolìticu e s'Edade de su Brunzu. Intre sos bator nuraches a bastione, su Sirboniga, ancora in bonas cunditziones, tenet un'imponèntzia chi trasmitit bellesa e misteru. Su nurache de Suei, numenadu in sa literadura de s'otighentos, podet èssere visitadu e est testimonzu de una ratza particulare de fràigu antigu.
Intre sos nuraches cun fundamenta tunda, chi s'isvilupant in artesa, su Ruju e su de Pedru Cossu si sunt mantènnidos in cunditziones bonas: su de Pedru Cossu est fatu in una manera chi, comente custu, non bi nd'at àteru.
Intre sas ùndighi tumbas de sos gigantes, fatas in totu su perìodu nuràzicu, sas menzus costoidas sunt cussas de Pedru Cossu e de Tanca Suei. Sunt de interessu iscientìficu pro sas istruturas diferentes, est a nàrrere ca tenent elementos antigos meda ma finas partes prus modernas (partes de lastra sustènnidas e pedracontza traballada cun tècnicas isodomas). Sos apassionados de radioestesia, chi pentzant ca su magnetismu benèficu chi nde bogant faghet bene a sa salude, andant meda a ddas bìere.
In su territòriu bi sunt ses funtanas sacras, sa prus connota est cussa de Ampridorzos.
De importu pro sa chirca archeològica sunt sos 17 sitos in ue sunt istadas agatadas urnas po abrusare e costoire sos mortos (una manera particulare de nch'interrare sos mortos chi si usaiat intre su perìodu pùnicu e cussu romanu). Custos monumentos piticos, connotos in pagas partes de Sardigna ebbia, non sunt istados istudiados bene e custos de Norghiddo e Domusnovas tenent caraterìsticas particulares.
In su territòriu bi sunt finas sete dolmens piticos e arrastos de 23 bidditzolos de perìodos diferentes, dae su Neolìticu a su Medioevo, comente testimoniat su nùmeru mannu de ozetos fatos a manu chi sunt istados agatados.
Particulare pro comente est fatu e pro s'interessu iscientìficu est su monumentu tundu de Sa Codina ‘e S'Ispreddosu, unu nurache cumintzadu e mai agabadu chi a pustis, in s'edade de su ferru, fiat istadu impreadu comente logu pro pregare.
In ùrtimu, a canta a sa Biblioteca de su comune, ddue at un antiquarium de interessu, in ue sunt costoidos repertos agatados in su territòriu cando fiant istados fatos sos iscavos archeològicos in Sorralia (Neolìticu), Suei, Pedru Cossu (edade de su brunzu), Santa Maria de sa Mertzede (dae su Neolìticu a su Medioevo) e Orconale (logu de cultu de s'edade de su Ferru).
Iscritu dae Giacobbe Manca
Bibliografia
1. Un ampio racconto della vita di Norbello, dalle origini fino alla socialità dei giorni attuali, est in su volume ''Norbello e Domusnovas Canales, appunti di vita comunitaria, de G. Manca, A. Pinna, F. Parascandalo, M. Marras, 2004, publicadu dae su Comune de Norghiddo.
2. La storia di Norbello, il paesaggio, i monumenti e vicende sociali, feste e in particolare i riti attorno a Sa Tuva, sunt contados in su film documentàriu Da Norghiddo a Norbello, regia de Ignazio Figus, testos e narratzione de Giacobbe Manca, publicadu in su 2006 dae s'Amministratzione Comunale de Norghiddo.

________________________________________

torna all'inizio del contenuto
torna all'inizio del contenuto